Wat is AI-geletterdheid?
AI-geletterdheid betekent dat organisaties die AI-systemen ontwikkelen of gebruiken ervoor zorgen dat medewerkers over de juiste kennis, vaardigheden en inzichten beschikken om verantwoord met AI om te gaan. Dit geldt ook voor gebruikers van generatieve AI zoals ChatGPT. Volgens de Europese Commissie moeten medewerkers die deze tools gebruiken, worden geïnformeerd over risico’s als hallucinaties. Om AI-geletterdheid aan te tonen, is het van belang om interne documentatie over de aanpak en voortgang bij te houden.
Nieuwe handreiking AI-geletterdheid van AP
De handreiking biedt praktische handvatten om AI-geletterdheid binnen organisaties te bevorderen. Waar de eerste handreiking uit juni 2025 een meerjarig actieplan introduceerde, geeft de tweede hieraan verdere invulling. Het plan bestaat uit vier stappen: identificeren, doelen stellen, uitvoeren en evalueren.
- Identificeren betekent in kaart brengen welke AI-systemen worden gebruikt en door wie, zodat risico’s en kennisbehoeften duidelijk zijn.
- Organisaties dienen concrete en meetbare doelstellingen te formuleren, waarbij rekening wordt gehouden met het risiconiveau en onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende functies en ervaringsniveaus binnen de organisatie.
- De uitvoering omvat het bepalen van strategische keuzes rond agendering, budgettering, training en bewustwording.
- Evaluatie is de laatste stap. Vanwege de ontwikkelingen is AI-geletterdheid een constant proces en dient er regelmatig geanalyseerd te worden of doelstellingen worden gehaald.
Betrokkenheid bestuur
De AP benadrukt dat het belangrijk is dat bestuurders zelf ook voldoende kennis hebben over de werking, risico’s en kansen van AI. Daarbij signaleert de AP dat organisaties aangeven dat AI-geletterdheid veelal bottom-up wordt benaderd, maar dat een top-down sturing en betrokkenheid van het management eveneens van groot belang is. Hieruit kan worden geconcludeerd dat AI-geletterdheid niet alleen een operationele, maar juist ook een bestuurlijke verantwoordelijkheid is. Dat betekent dat bestuurders over voldoende AI-geletterdheid moeten beschikken om de werking, risico’s en kansen van AI te begrijpen, richting te geven aan verantwoord gebruik en toezicht te houden op naleving van wet- en regelgeving.
Uitdagingen bij de AI-verordening
De AI-verordening kwam er in sneltreinvaart, maar over naleving en toezicht bestaat nog veel onduidelijkheid. Critici waarschuwen dat de wet innovatie kan belemmeren en dat de uitvoering in de praktijk nog moeizaam verloopt. De regels worden gefaseerd ingevoerd en gelden volledig vanaf 2 augustus 2027. Sinds 2 februari 2025 geldt echter al de verplichting tot AI-geletterdheid. Organisaties doen er goed aan hun aanpak en voortgang vast te leggen, want bij handhaving kan een gebrek aan AI-geletterdheid meewegen in de beoordeling van incidenten. In 2026 zal de AP onderzoeken hoe Nederlandse organisaties ervoor staan.
Met deze handreiking biedt de AP een richtlijn aan organisaties over de verwachtingen ten aanzien van AI-geletterdheid, waarbij wordt benadrukt dat bestuurlijke betrokkenheid essentieel is. Digitale verantwoordelijkheid hoort bij goed bestuur. Mocht u meer willen weten of vragen hebben over AI-geletterdheid of de AI-verordening, neem dan gerust contact op met Heleen Kleinjan.
Geïnteresseerd?
Houd dan deze pagina in de gaten. Mocht je al advies willen over het kiezen en inrichten van een plan dat het beste past bij jouw onderneming of organisatie? Neem gerust contact op met Heleen Kleinjan om de mogelijkheden door te nemen.
