Werknemers- en managementparticipaties worden steeds vaker ingezet als strategisch instrument binnen ondernemingen. Participatieplannen bieden niet alleen een manier om managers en werknemers te binden, maar ook om hun belangen op één lijn te brengen met die van de onderneming en haar aandeelhouders. Voor General Counsels ligt hier een belangrijke rol: van het borgen van juridische zekerheid tot het bewaken van governance en risico’s. In dit artikel nemen we je mee in de voordelen en aandachtspunten van participatieplannen, specifiek vanuit het perspectief van de General Counsel.
Waarom participaties?
Een participatieplan biedt managers en werknemers de mogelijkheid om direct of indirect deel te nemen in het kapitaal van de onderneming. Hiermee wordt hun betrokkenheid vergroot en ontstaat er een gedeeld belang in het succes van de onderneming. Voor veel ondernemingen is dit dé manier om sleutelpersoneel langdurig aan zich te binden en tegelijkertijd te zorgen voor een sterke motivatie en focus op waardecreatie.
In een krappe arbeidsmarkt kunnen participaties daarnaast een onderscheidende arbeidsvoorwaarde vormen. Vooral voor startups, die vaak beperkte financiële middelen hebben, bieden participaties een aantrekkelijk alternatief voor hoge salarissen. Door werknemers te laten delen in het succes van de onderneming, kan talent worden aangetrokken en behouden, zonder dat dit direct een grote impact heeft op de liquiditeit.
Voor General Counsels zit de relevantie in de directe invloed van participaties op governance, eigendomsstructuur en compliance. Participatieplannen raken juridische kernonderwerpen, zoals de verhouding tussen aandeelhouders en zeggenschapsrechten, en vragen om een zorgvuldige afweging van risico’s en kansen.
Structuren en flexibiliteit
De implementatie van een participatieplan kan op verschillende manieren worden vormgegeven. De keuze voor een structuur is afhankelijk van de wensen van de onderneming, maar ook van juridische en fiscale overwegingen. Enkele veelvoorkomende structuren zijn:
- Directe aandelenuitgifte: Hierbij verkrijgen werknemers of managers een aandelenbelang met economische en juridische rechten, zoals stemrecht en winstrechten. Dit kan echter de bestaande zeggenschapsstructuren binnen de onderneming beïnvloeden.
- Certificaten via een STAK (Stichting Administratiekantoor): Deze structuur scheidt het stemrecht van het economisch eigendom. Dit biedt flexibiliteit in de governance, terwijl controle door de huidige (groot)aandeelhouder(s) wordt behouden.
- Opties op aandelen: Opties geven werknemers het recht om aandelen te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs, vaak na het behalen van specifieke doelen of het verstrijken van een vestingperiode.
De keuze voor een bepaalde structuur hangt niet alleen af van de voorkeuren van de onderneming, maar ook van juridische en fiscale overwegingen. Het is voor een General Counsel daarom van groot belang om deze structuren zorgvuldig te (laten) beoordelen, zowel vanuit juridisch als fiscaal perspectief.
Voordelen en aandachtspunten
Het succes van een participatieplan staat of valt met een sterke juridische basis en een zorgvuldige uitvoering. Voor General Counsels liggen er enkele specifieke aandachtspunten:
- Leaverregelingen: Duidelijke afspraken maken over wat er gebeurt bij vertrek van een werknemer of manager (zgn. good, bad en early leavers).
- Exit-bepalingen: In het kader van een mogelijke verkoop van de onderneming moeten de rechten en plichten van participanten helder zijn vastgelegd, zoals door middel van drag-along- en tag-along-regelingen en andere exit-verplichtingen.
- Overdrachtsbeperkingen: Beperkingen op de overdracht van aandelen of certificaten beschermen de eigendomsstructuur van de onderneming.
- Governance: Participaties kunnen de zeggenschapsstructuur van de onderneming beïnvloeden. Voor General Counsels is het essentieel om dit juridisch goed te structureren.
Naast deze juridische aandachtspunten is het belangrijk dat participaties niet alleen als financieel instrument worden gezien, maar ook als een strategisch instrument dat kan zorgen voor een grotere betrokkenheid van werknemers en management bij de (financiële) groei van de onderneming, wat weer kan leiden tot een sterkere band met deze werknemers en managers.
General Counsels als strategische partners
Participatieplannen bieden General Counsels een unieke kans om juridische risico’s te beheersen en tegelijkertijd strategische waarde toe te voegen. Of het nu gaat om startups die talent willen aantrekken of gevestigde bedrijven die sleutelpersoneel willen behouden, participaties zijn een krachtig instrument voor groei en stabiliteit. Als General Counsel speel je hierin een sleutelrol door te zorgen voor een solide juridische basis die aansluit bij de strategische doelen van de onderneming.
