Een wandelende notaris in de achttiende eeuw
Begin achttiende eeuw was het dagelijkse beeld van een notaris in Amsterdam dat van een man die te voet door de stad trok, van huis naar huis, met pen en perkament in de hand. Jan de Vicq, een notaris uit die tijd, begon zijn praktijk in zijn ouderlijk huis aan de Fluwelen Burgwal en verhuisde later naar het Rokin en de Keizersgracht. Hij was geen lid van een notarissengeslacht; zijn vader en grootvader waren edelsmeden uit Hamburg. De Vicq werkte secuur en consistent en liet in zijn akten vaak dag, tijdstip en locatie opnemen, evenals of hij de klant bezocht of andersom. Zijn klantenkring was divers, van bierdragers tot predikanten en van kruikenmakers tot vrouwen op sterfbedden. Zijn werkweek kende geen vaste rustdagen; ook in het weekend en op ongebruikelijke tijdstippen was hij actief.
De notaris als poortwachter in de moderne tijd
In de huidige tijd is de rol van de notaris aanzienlijk uitgebreid. Naast het opstellen van akten en het begeleiden van transacties, fungeert de notaris als poortwachter van het financiële systeem. Op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) is de notaris verplicht om de identiteit van cliënten vast te stellen, onderzoek te doen naar de herkomst van gelden en ongebruikelijke transacties te melden bij het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties (FIU-Nederland). Daarnaast moet de notaris controleren of cliënten de gevolgen begrijpen van wat ze tekenen, wat bekend staat als de belehrungsplicht of zorgplicht.
Toegankelijkheid en vertrouwen
Historisch gezien was de notaris een toegankelijk figuur voor mensen uit alle lagen van de bevolking. Ook vandaag de dag is het belangrijk dat notarissen laagdrempelig en benaderbaar blijven, zodat iedereen zijn of haar zaken goed kan regelen, ongeacht inkomen of taalniveau. Initiatieven zoals het sociaal notariaat streven ernaar om deze toegankelijkheid te behouden en te versterken.
Digitalisering en de toekomst van het notariaat
Met de opkomst van kunstmatige intelligentie en digitalisering verandert het notariaat. Standaardaktes kunnen geautomatiseerd worden, waardoor de meerwaarde van de notaris nog meer komt te liggen in advies, begeleiding en strategisch meedenken. Het menselijke oordeel en de persoonlijke begeleiding blijven echter essentieel, vooral bij complexe of gevoelige kwesties.
Een brug tussen verleden en toekomst
De notaris is al eeuwenlang een onmisbare schakel in het juridische en maatschappelijke leven van Amsterdam. Van de wandelende notaris Jan de Vicq in de achttiende eeuw tot de moderne poortwachter die waakt over financiële integriteit, het ambt beweegt mee met de tijd, maar blijft geworteld in vertrouwen, onafhankelijkheid en toegankelijkheid.
Benieuwd naar de andere blogs van deze blogreeks Amsterdamse Handelsgeest, klik dan hier, of beluister hier de podcastserie.
