Verdubbeling van rente op nabetaling van koopprijs?

3 november 2014
 
​In de overnamepraktijk zijn nabetalingsregelingen eerder regel dan uitzondering. De nabetalingsregeling houdt in dat een gedeelte van de koopprijs na vaststelling van de overnamebalans voldaan wordt. Over de bedragen die bij een nabetalingsregeling worden betaald, wordt vaak een contractuele rente gerekend.
 
In het geval dat de nabetaling niet tijdig wordt voldaan, is het echter mogelijk dat de contractuele rente wordt vervangen door de wettelijke handelsrente (artikel 6:119a BW). Dit kan meer dan een verdubbeling van de rentevoet als gevolg hebben.
 
Uit een arrest van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2014:1088) is af te leiden dat de contractuele rente aan de kant kan worden geschoven en dat de wettelijke handelsrente kan worden gerekend over te laat betaalde nabetalingen. In dit arrest wordt een geschil over een koopovereenkomst van aandelen met een nabetalingsregeling besproken. Het verschil tussen het voorschot en de definitieve koopprijs is niet tijdig voldaan. De koopovereenkomst voorziet in dit soort situaties met een bepaling waaruit blijkt dat partijen naast de contractuele boete het recht behouden om vergoeding van werkelijk geleden schade te vorderen. Dit soort bepalingen zijn niet ongebruikelijk bij aandelentransacties.
 
Uit het arrest volgt dat onder werkelijk geleden schade de wettelijke handelsrente is te verstaan bij niet tijdige voldoening van de nabetaling. In dit geval zou het voorgaande betekenen dat de koper vanaf de in het contract genoemde betalingsdatum de wettelijke handelsrente verschuldigd is over het bedrag dat hij moet betalen in plaats van de contractuele rente.
 
Deze conclusie heeft mogelijk zeer grote gevolgen gezien de bedragen die gemoeid zijn met nabetalingsregelingen in de overnamepraktijk en het grote verschil tussen gebruikelijke contractuele rentes (in dit geval was de contractuele rente 4% per jaar) en de huidige wettelijke handelsrente van 8,25% per jaar. Bovendien is het mogelijk dat deze conclusie ook wordt toegepast op de betaling van vergoedingen uit hoofde van garanties die vaak worden opgenomen in dit soort overeenkomsten.
 
Het is de vraag of de overgang van contractuele rente naar wettelijke handelsrente over een niet tijdige nabetaling kan worden voorkomen. Een mogelijke oplossing voor de overgang van rente is het expliciet uitsluiten van de heffing van de wettelijke handelsrente bij een te late nabetaling. Een andere mogelijkheid is het aanpassen van de definitie van schade in de overeenkomst. Het is in ieder geval duidelijk dat een koper zich niet te vroeg rijk moet rekenen met een lage contractuele rente.