Ontwikkelingen op het gebied van franchise

2 februari 2015
 
Franchises zijn buitengewoon populair in Nederland. Tot op heden was er nog geen wetgeving om de verhouding tussen franchisegevers en franchisenemers te reguleren. Hierin lijkt nu verandering te komen.
 
Op dit moment zijn er in Nederland een kleine 800 franchiseformules actief die vanuit zo'n 30.000 franchisevestigingen en met behulp van ongeveer 200.000 medewerkers een omzet realiseren van meer dan 31 miljard euro. Behalve in de detailhandel is franchising sterk in opkomst in de horeca, de dienstverlening, de logistieke sector en tevens de zorg.
 
Geen wettelijk regime in Nederland
Recent is in de politiek en in de media de discussie opgelaaid over het invoeren van wetgeving in Nederland. Aanleiding: een aantal spraakmakende conflicten tussen franchisegevers en franchisenemers.
 
Hoewel in diverse andere Europese rechtsstelsels specifieke wetgeving inzake franchise bestaat, is dit in Nederland niet het geval. Dit betekent dat hier wordt teruggevallen op het algemene contractenrecht alsmede op diverse (Europese) regelingen die betrekking hebben op mededinging.
 
Daarnaast is in 1972 op Europees niveau in samenwerking met de Europese Commissie door de Europese Franchise Federatie de Europese Erecode Inzake Franchising opgesteld. Leden van de Nederlandse Franchise Vereniging (NFV) zijn aan deze Erecode gebonden, maar veel andere partijen niet. In de huidige Nederlandse rechtspraak wordt de bestaande Erecode bovendien nauwelijks betrokken bij het beoordelen van een geschil.
 
Discussie over specifieke wetgeving
Over de (vermeende) problematiek in de franchisesector heeft de afgelopen tijd intensief overleg plaatsgevonden tussen een groot aantal partijen die actief zijn op het gebied van franchise. Op basis van deze gesprekken heeft minister Kamp van Economische Zaken geconcludeerd dat er geen sterke behoefte is aan specifieke wetgeving.
 
Wel is gebleken dat de betrokken partijen zelfregulering wensen door middel van een gedragscode die de feitelijke gedragingen van de partijen bij het opstellen van een franchiseovereenkomst normeert. Om te zorgen dat het normenkader van de gedragscode ook een rol in de rechtspraak zou kunnen spelen bij de beoordeling van geschillen, zou ervoor kunnen worden gekozen de gedragscode in de individuele franchiseovereenkomsten van toepassing te verklaren overeenkomstig algemene voorwaarden.
 
Begin 2015 mogelijk nieuwe franchisegedragscode
Minister Kamp heeft inmiddels een werkgroep geformeerd die een nationale franchisecode zal opstellen. Deze nieuwe gedragscode zal duidelijkheid moeten bieden ten aanzien van onder andere informatieplichten, termijnen bij beëindiging van de franchiseovereenkomst, e-commerce en concurrentiebedingen. De werkgroep zal begin 2015 een tekst voor de nieuwe franchisecode opleveren, zodat deze voor openbare consultatie kan worden uitgezet.
 
De werkgroep zal tevens een voorstel doen voor een onafhankelijke geschillencommissie die moet bemiddelen in conflicten tussen franchiseondernemers en grote franchiseconcerns. De gedachte daarbij is dat partijen die met elkaar verder willen tijdens mediation en arbitrage doorgaans minder van elkaar vervreemd zullen raken dan bij een gang naar de rechter. Hoewel de NVF ook nu al mediation- en arbitragediensten aanbiedt, wordt door de betrokkenheid van de NFV dit aanbod door franchisenemers niet altijd ervaren als onafhankelijk en onpartijdig.
 
Wat is franchising?
Franchising is een vorm van samenwerking tussen juridisch en economisch onafhankelijke ondernemingen, waarbij de ene partij, de franchisegever, de andere partij, de franchisenemer, die door hem is geselecteerd, tegen een bepaalde vergoeding toestaat gebruik te maken van zekere commerciële instrumenten, zoals een assortiment van goederen, handelsnaam, receptuur, uniforme bedrijfsinrichting, bepaald handelsmerk en aanvullende diensten. De taken, de rechten en de verplichtingen van partijen over en weer worden doorgaans vastgelegd in een franchiseovereenkomst.