Modernisering personenvennootschappen 3.0

12 juli 2016
 

‘Driemaal is scheepsrecht’ luidt het gezegde. Na twee eerdere pogingen ligt er nu een derde initiatief om het huidige personenvennootschapsrecht te moderniseren. Vanuit de wetenschap en de praktijk is een werkgroep geformeerd met als doel te komen tot een regeling omtrent personenvennootschappen waartussen voor elke categorie gebruikers een bruikbare rechtsvorm moet zitten. Daarnaast moet de regeling een kader bieden waarbinnen bedrijven de inrichting van hun rechtsvorm kunnen afstemmen op hun specifieke ondernemingsactiviteiten. In april 2016 is er van de werkgroep een rapport verschenen, dat naast een concreet wetsvoorstel ook een uitgebreide inleiding en een memorie van toelichting bevat (het rapport).

Er is voor gekozen om de bestaande rechtsvormen – de maatschap, de vennootschap onder firma (VoF) en de commanditaire vennootschap (CV) – te handhaven. Nieuw in het rapport is de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid. Dit is evenwel een andere rechtspersoonlijkheid dan die uit Boek 2. De voorgestelde rechtspersoonlijkheid ziet meer op de goederenrechtelijke aspecten. Dat wil zeggen dat de personenvennootschap goederen op eigen naam kan verkrijgen. Dit levert veel minder toestanden op bij het toe- en uittreden van vennoten. De vennoten blijven wel – anders dan aandeelhouders bij een BV of NV - persoonlijk verbonden voor verbintenissen van de vennootschap.

De werkgroep stelt voor (dat was ook het geval in de eerdere twee wetgevingsinitiatieven) om de regeling omtrent personenvennootschappen niet op te nemen in Boek 2 van het BW (rechtspersonen) maar als 'bijzondere overeenkomst' op te nemen in titel 7.13.

Het rapport bevat een aantal in het oog springende noviteiten:
• iedere openbare vennootschap dient ingeschreven te zijn bij de kamer van koophandel;
• voor het verkrijgen van rechtspersoonlijkheid is geen notariële tussenkomst vereist;
• er kan pandrecht en vruchtgebruik op rechten van een vennoot worden gevestigd;
• een commanditaire vennoot mag bij volmacht naar buiten optreden (zonder aansprakelijk te worden voor de schulden van de vennootschap);
• het uittreden van een vennoot leidt in beginsel niet tot ontbinding van de vennootschap;
• er wordt een regeling voorgesteld voor het omzetten van de ene personenvennootschap in een andere of in een BV, NV,  coöperatie of onderlinge waarborgmaatschappij;
• openbare personenvennootschappen kunnen fuseren met andere personenvennootschappen of kunnen zich juridisch splitsen;
• voor een maatschap geldt dat slechts de vennoot belast met de uitvoering van een door de maatschap aanvaarde opdracht  naast de maatschap aansprakelijk is voor de schade die het gevolg is voor een beroepsfout.  Bij de personenvennootschap zijn alle vennoten hoofdelijk aansprakelijk.

Vanuit de praktijk is er de nodige kritiek op het rapport. Vooral het feit dat rechtspersoonlijkheid kan worden verkregen zonder tussenkomst van een notaris is op weerstand gestuit. De critici zijn bang dat er bijvoorbeeld vermogensovergangen onder algemene titel plaats zullen vinden zonder dat daarbij een notaris betrokken is, die er bijvoorbeeld op kan toezien dat inschrijving in het kadaster plaatsvindt. Juist de verplichte betrokkenheid van de notaris was destijds één van de redenen voor de toenmalige minister van Veiligheid en Justitie om het voorlaatste wetsvoorstel in 2011 in te trekken. Dit dilemma tussen laagdrempeligheid en kostenefficiëntie enerzijds en de betrouwbaarheid van ons rechtssysteem anderzijds zal de gemoederen ten aanzien van dit voorstel nog wel even bezighouden.

Het is te hopen dat het gezegde dit keer inderdaad opgaat. Er ligt een goed doordacht rapport dat zeker een mooi uitgangspunt kan vormen voor een wetsontwerp. Wordt vervolgd dus. Lexence houdt verdere ontwikkelingen voor u in de gaten.

Neem voor meer informatie en bij vragen contact op met Hendrik Bennebroek Gravenhorst (h.gravenhorst@lexence.com), +31 20 5736 736