FAQ’s over het stapelverbod

16 april 2014
 
Per 1 januari 2013 geldt een beperking ten aanzien van het toegestane aantal te voeren toezichthoudende functies bij grote rechtspersonen, het zogenoemde stapelverbod. Hieronder wordt een aantal veel gestelde vragen over deze beperking beantwoord.

 

  • Wat is de achtergrond van de beperking?
  • Wat houdt de beperking in?
  • Hoe is de beperking vorm gegeven ?
  • Wie is bestuurder in de zin van de beperking?
  • Wie is toezichthouder in de zin van de beperking?
  • Geldt de beperking ook voor niet-Nederlands ingezetenen?
  • Wat is een grote rechtspersoon?
  • Posities bij coöperaties, onderlinge waarborgmaatschappijen en buitenlandse entiteiten tellen dus niet mee en worden ook niet geraakt door de beperking?
  • Tellen posities bij groepsvennootschappen ieder afzonderlijk mee?
  • Geldt geen beperking voor het aantal grote bestuursfuncties?
  • Wat is de sanctie als een benoeming het maximaal toegestane puntenaantal overstijgt?
  • Wat gebeurt er als een persoon als gevolg van groei van een rechtspersoon waar hij een functie houdt, het aantal toegestane punten zou overschrijden?

 

Wat is de achtergrond van de beperking?
De beperking beoogt te voorkomen dat een toezichthouder zijn aandacht over een zodanig aantal functies dient te verdelen dat hij niet meer in staat kan worden geacht zijn toezichthoudende taak naar behoren uit te voeren.
 
Wat houdt de beperking in?
Vijf grote toezichthoudende functies worden geacht tezamen evenveel tijd en aandacht te vragen als een volledige dienstbetrekking.  Een toezichthouder bij een grote rechtspersoon is dan ook maximaal vijf dergelijke functies (punten) toegestaan. Een bestuurder bij een grote rechtspersoon is maximaal twee dergelijke functies (punten) toegestaan, met dien verstande dat hem geen voorzitterschap is toegestaan.
 
Hoe is de beperking vorm gegeven?
De beperking gaat uit van een (maximum toegestaan aantal) puntensysteem.
Een toezichthoudende functie bij een grote rechtspersoon levert één punt op, een voorzitterschap levert een toezichthouder twee punten op. Een bestuurder bij een grote rechtspersoon is zoals gezegd geen voorzitterschap toegestaan.
 
Wie is bestuurder in de zin van de beperking?
Zowel (i) de bestuurder in een two-tier board systeem, als (ii) de uitvoerende bestuurder (executive) in een one-tier board systeem is bestuurder in de zin van de beperking.
Een niet uitvoerende bestuurder (non - executive) in een one-tier board systeem wordt voor de beperking niet als bestuurder, maar als toezichthouder gezien.
 
Wie is toezichthouder in de zin van de beperking?
Zowel (i) de commissaris in een two-tier board systeem, (ii) de niet uitvoerende bestuurder (non-executive) in een one-tier board systeem, als (iii) het lid van een ander bij of krachtens de statuten ingesteld toezichthoudend orgaan zijn ieder toezichthouder in de zin van de beperking. Voor dit laatste is bijvoorbeeld te denken aan een raad van toezicht of een “monitoring committee”.
 
Geldt de beperking ook voor niet-Nederlands ingezetenen?
Ja, doorslaggevend is het aantal functies bij grote rechtspersonen, ongeacht de nationaliteit of woonplaats van de betreffende persoon.
 
Wat is een grote rechtspersoon?
Iedere naamloze vennootschap, besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid of "commerciële" stichting die op ten minste twee opvolgende balansdata, zonder onderbreking daarna op twee opeenvolgende balansdata aan ten minste twee van de volgende drie (uit artikel 2:397 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek afgeleide) eisen voldoet:
1. de waarde van de activa – bepaalt aan de hand van de balans met toelichting – bedraagt op grondslag van verkrijgings- en vervaardigingsprijs meer dan EUR 17.500.000;
2. de netto-omzet over het boekjaar bedraagt meer dan EUR 35.000.000; en
3. het gemiddeld aantal werknemers bedraagt 250 of meer.
De waarde van de activa, de netto-omzet en het aantal werknemers van groepsvennootschappen dienen te worden meegeteld, indien die groepsvennootschappen in de consolidatie zouden moeten worden betrokken, indien de rechtspersoon zou consolideren. 
 
Posities bij coöperaties, onderlinge waarborgmaatschappijen en buitenlandse entiteiten tellen dus niet mee en worden ook niet geraakt door de beperking?
Inderdaad, het aantal rechtsvormen van potentiële grote rechtspersonen is limitatief. Alleen naar Nederlands recht opgerichte naamloze vennootschappen, besloten vennootschappen met beperkte aansprakelijkheid en stichtingen kunnen een grote rechtspersoon zijn.
 
Tellen posities bij groepsvennootschappen ieder afzonderlijk mee?
Nee, de wetgever veronderstelt dat het vervullen van twee functies op verschillende niveaus binnen dezelfde groep minder tijd zal kosten dan het vervullen van functies in twee niet tot dezelfde groep behorende rechtspersonen. Benoemingen bij verschillende groepsvennootschappen worden als één en dezelfde benoeming gezien, ook als zij niet gelijktijdig plaatsvinden
 
Geldt geen beperking voor het aantal grote bestuursfuncties?
Nee, de wetgever veronderstelt dat in de praktijk niet zal voorkomen dat een persoon meer dan een bestuursfunctie vervult (anders dan in een en dezelfde groep).
Uiteraard, als een toezichthouder meer dan twee punten heeft, is de benoeming als bestuurder uitgesloten. Bestuurders kunnen immers niet meer dan twee toezichthoudende functies hebben.
 
Wat is de sanctie als een benoeming het maximaal toegestane puntenaantal overstijgt?
De benoeming is nietig en wordt als gevolg geacht nooit te hebben plaatsgevonden, ook niet indien de overschrijding pas later bekend wordt.
Bepaald is dat besluitvorming waaraan de betreffende “overtreder” meedeed, niet als gevolg van de nietigheid van de benoeming ongeldig zal zijn. Evenmin heeft de nietigheid van de benoeming invloed op de rechtsgeldigheid van de besluitvorming waaraan (achteraf gebleken) onterecht is deelgenomen. Afhankelijk van de geldende vereisten voor de totstandkoming van besluitvorming bij de betreffende rechtspersoon, is op dit laatste iets af te dingen.
 
Wat gebeurt er als een persoon als gevolg van groei van een rechtspersoon waar hij een functie houdt, het aantal toegestane punten zou overschrijden?
De beperking sluit aan bij de situatie ten tijde van de benoeming. Een latere wijziging in de omstandigheden is niet relevant voor eerdere benoemingen, noch voor die bij de betreffende gegroeide rechtspersoon noch voor in dat tijdvak gedane benoemingen bij andere rechtspersonen.